Erteleme, kişinin yapmayı planladığı veya yapması gereken bir göreve başlamada zorlanması, sürekli olarak başka aktivitelere öncelik vermesi durumudur. Sadece başlamak değil, bir görevi sürdürme ve tamamlama aşamaları da erteleme davranışının bir parçasıdır. Asıl yapılması gereken işin yerine başka aktivitelerle meşgul olunur, böylece birey kısa vadede rahatlama yaşar. Ancak, yapılması gereken işi sürekli ertelemek, kişinin zihninde bu görevin varlığını sürdürmesine ve uzun vadede kaygı, stres, suçluluk gibi olumsuz duygulara yol açar.
“Bu hafta bir geçsin öyle başlayacağım, önce bu işleri halledeyim sonra bakarım, diyete önümüzdeki pazartesi başlarım, saat tam 4 olsun da öyle çalışmaya başlarım” gibi söylemler gündelik yaşamda duymaya alışık olduğumuz cümleler olabilir.
Gerçekleştirmemiz gereken ya da gerçekleştirmeyi planladığımız durumlara yönelik içimizde barındırdığımız duygular, inançlar erteleme davranışının ortaya çıkmasına sebep olabiliyor.
Erteleme davranışı her zaman yetiştirilmesi gereken görevler ya da işlerde ortaya çıkmıyor. Kimi zaman bu durum kronik bir hale gelerek hayatımızın tümüne yayılıyor ve uzun zamandır istediğimiz spora başlamayı, seyahate çıkmayı, kendimizi önceliklendirmeyi de erteliyoruz.
Neden Erteleriz?
-Ertelemenin sebeplerinden biri zaman yönetimi zorluğu olabilir. Ancak bu davranış sadece zaman yönetimiyle sınırlı değildir; duygusal ve bilişsel süreçler de önemli rol oynar.
-Performans kaygısı, mükemmeliyetçilik, zayıf benlik algısı ve başarısızlık korkusu, erteleme davranışını tetikleyen önemli faktörlerdir. Ayrıca, yapılması gereken işin zorlayıcı ya da olumsuz olarak algılanması da motivasyon eksikliğine yol açarak erteleme davranışını pekiştirir.
-Yapılan araştırmalar, beynin ödül ceza sisteminin erteleme davranışı ile ilişkisi olduğunu gösteriyor. Beynin hızlıca ödüle ulaşabileceği aktiviteleri tercih ettiğini, bu sebeple de uzun vadeli planlar yapmanın önüne geçebildiğini göstermektedir.
Erteleme Davranışının Günlük Yaşama Yansımaları
-Ertelenen görevler birikir ve zaman baskısı altında aceleyle yapılmak zorunda kalır. Bu da stres seviyesini artırır ve verimliliği düşürür.
–Erteleme, sorumlulukların yerine getirilmemesine yol açarak ilişkilerde güvensizlik ve hayal kırıklığı yaratabilir.
–Erteleme, sürekli stres ve kaygıya neden olarak bireyin ruh sağlığını olumsuz etkiler. Uzun süreli erteleme davranışı, fiziksel sağlık sorunlarına da yol açabilir; uyku bozuklukları, yeme düzeninde değişiklikler ve genel halsizlik gibi etkiler görülebilir.
–Kişi, sürekli ertelediği görevler yüzünden kendisini yetersiz ve başarısız hissedebilir. Bu da düşük özgüvene ve kişisel motivasyonun azalmasına yol açar.
Erteleme Davranışı ile Başa Çıkmak
-Parçalara Bölmek: Büyük görevler göz korkutucu olabilir. Bu yüzden işleri küçük ve ulaşılabilir parçalara ayırarak, her bir adımdan sonra başarı duygusu yaşayabilirsiniz.
–Öncelik Sırası Belirlemek: Günlük işleri öncelik sırasına göre düzenlemek ve belirli zaman dilimlerine yaymak, zaman yönetimini geliştirir ve erteleme eğilimini azaltır.
-Kısa Molalar Vermek: Çalışma süreleri arasında kısa molalar vermek, odaklanmayı artırır ve işin monotonluğunu kırar. Bu yöntem, sık sık ertelemeye sebep olan sıkılmayı önlemeye yardımcı olur.
-“Yeterince İyi” Düşüncesini Benimsemek: Her zaman mükemmel sonuçlar elde etmeye çalışmak, başlama korkusunu artırabilir. “Yeterince iyi” düşüncesini benimsemek, başlamak için gereken cesareti verebilir.
-Başarı Hissi: Tamamladığınız her adım için küçük bir ödül belirleyerek kendinizi motive edebilirsiniz. Bu, işin bitiminde daha büyük bir ödüle doğru ilerleme hissi yaratır.
-Tetikleyicileri Belirlemek: Erteleme davranışını tetikleyen duygusal sebepleri fark etmek, bu davranışla başa çıkmada kritik öneme sahiptir. Kendinizi ne zaman ve neden ertelediğinizi fark etmek, çözüm geliştirmeye yardımcı olur.
-Uzman Desteği: Erteleme davranışı günlük yaşantınızı ve işlevselliğinizi etkilemeye başladığı noktada bir uzman desteği almak bu davranışın altında yatan sebepleri anlamaya ve ihtiyaçlarınızı fark ederek yaşantınızı yeniden yapılandırmaya yardımcı olacaktır.
