Yeme Bozuklukları
Beslenme ve yeme bozuklukları, yiyeceğin tüketiminin veya emiliminin değişmesine sebep olan ve fiziksel sağlığı veya psikososyal işlevi anlamlı bir şekilde etkileyen yeme veya yeme ile ilgili davranışta sürekli bozulma olarak tanımlanmaktadır.
Bireylerin yeme davranışlarını ve yiyeceklere yönelik tutumlarını olumsuz etkileyen psikolojik bir durumdur. Yeme bozukluğu gün geçtikçe toplum içerisinde daha sık görülmeye başlanan, ergen ve genç yetişkinlerde daha sık rastlanabilen ancak her yaş grubunda görülebilen bir durumdur.
Günümüzde, kişilik özellikleri ve kişilik bozukluklarının yeme bozukluklarının yatkınlığı ve sürdürülmesinde önemli bir role sahip olabileceği kabul edilmektedir.
Yeme bozukluğuna sıklıkla psikolojik etmenlerin de eşlik ettiği ya da tetiklediği araştırmalar sonucunda karşımıza çıkmaktadır. Yeme bozuklukları kendi içerisinde semptomlara göre türlere ayrılmaktadır.
Yeme Bozukluklarının Gelişmesinde Etkili Olan Faktörler:
Yeme bozukluklarının gelişmesi ve ilerlemesinde genetik, biyolojik, sosyokültürel ve psikolojik faktörler önemli derecede rol oynamaktadır.
– Kilo alma ile ilgili konuşmalar, etiketleme,
– Ailede yeme bozukluğu geçmişi bulunması,
– Ebeveyn tutumları,
– Beden imajı üzerine beklentiler,
– Cinsel, fiziksel ya da duygusal istismar,
– Kendisine yönelik yüksek beklentiler taşıması,
– Olumsuz benlik algısı,
– Beyindeki serotonin ve dopamin gibi nörotransmitterlerin dengesizlikleri,
– Depresyon, anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu gibi ruhsal sağlık sorunları yeme bozuklukları riskini artırabilir.
Yeme bozuklukları karmaşık ve çok yönlüdür.
Risk faktörleri her birey için farklı olabilir ve yeme bozukluklarının gelişiminde birden fazla faktör birlikte rol oynayabilir. Bu nedenle, yeme bozukluklarının önlenmesi ve tedavisinde bireysel yaklaşımlar önemlidir.
Tedavi sürecinde profesyonel destek almak, yeme bozukluklarının üstesinden gelmede kritik bir rol oynar.
Yeme Bozuklukları Bireyin Hayatını Hangi Alanlarda Etkiler?
– Vitamin, mineral eksiklikleri
– Sindirim problemleri
– Kusma nedeniyle mide ve yemek borusu tahrişi
– Kalp ritmi düzensizlikleri
– Yetersiz kalsiyum alımı ve hormonal dengesizlikler
– Kusma nedeniyle mide asidinin diş minesine zarar vermesi
– Adet düzensizlikleri
– Düşük enerji
– Günlük rutinin sekteye uğraması
– Dehidrasyon
Anoreksiya Nervoza
Anoreksiya nervoza, kişinin vücut ağırlığının olması gereken sağlıklı miktarın altında olmasına rağmen bireyin kendisini kilolu olarak algılaması, kilo almaktan endişe duyması ve bunun sonucu olarak yediği yiyecekleri oldukça katı şekilde kısıtlaması ile karakterize olmaktadır.
Kişi kendi bedeniyle ilgili gerçeklikten uzak bir algıya sahiptir. Yiyeceklerin kısıtlanması, katı diyetler uygulanması gibi durumların yanısıra katı egzersiz programları da eşlik edebilmektedir.
Yediği yemeklerden sonra duyduğu rahatsızlığı gidermek amaçlı kusma, ilaç kullanma gibi telafi edici davranışlar da gözlemlenmektedir.
Anoreksiya nervoza ciddi ve potansiyel olarak hayatı tehdit eden bir bozukluktur. Erken teşhis ve uygun tedavi, iyileşme sürecini hızlandırabilir ve komplikasyonları önleyebilir. Tedavi sürecinde profesyonel bir sağlık ekibinden destek almak çok önemlidir.
Bulimia Nervoza
Bulimia nervoza, kişinin tekrarlayan aşırı yeme atakları yaşadığı ve ardından kilo alımını önlemek için telafi edici davranışlar sergilediği bir yeme bozukluğudur.
Kişi yaşadığı yeme ataklarında çok miktarda yiyeceği çok kısa süre içerisinde tüketebilmektedir. Bu telafi edici davranışlar genellikle kendi kendini kusturma, laksatif veya diüretik kullanımı, aşırı egzersiz yapma veya aşırı diyet yapma şeklinde olabilir.
Bulimia nervozada kişi genellikle normal kilo aralığında ya da bu kilonun biraz üzerindedir. Kişi genellikle yeme ve telafi edici davranışlarını utanç, suçluluk gibi duygular yaşaması nedeniyle gizleme ihtiyacı duyar.
Teşhis noktasında ayırt edici tanılar, yaşanan durumların sıklığı ve detayları büyük önem taşır.
Bulimia nervoza ciddi ve potansiyel olarak hayatı tehdit eden bir bozukluktur. Erken teşhis ve uygun tedavi, iyileşme sürecini hızlandırabilir ve komplikasyonları önleyebilir.
Tedavi sürecinde profesyonel bir sağlık ekibinden destek almak çok önemlidir.
Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (Binge Eating Disorder)
Tıkınırcasına yeme bozukluğu, kişinin belirli bir süre içinde normalden çok daha fazla yiyecek tükettiği ve bu süreçte kontrol kaybı yaşadığı bir yeme bozukluğudur.
Tıkınırcasına yeme bozukluğu, aşırı yeme atakları ile karakterizedir, ancak bulimia nervozanın aksine, bu atakları telafi edici davranışlar (kusma, aşırı egzersiz yapma gibi) takip etmez.
Kişi fiziksel olarak aç hissetmese de bu yeme atakları gerçekleşir ve kişinin kontrolü dışında gerçekleşir. Genellikle kişiler bu yeme ataklarını utanç, suçluluk gibi duygular nedeniyle yalnız oldukları zamanlarda gerçekleştirmeyi tercih ederler.
Bu duygular ile baş etmek için de yeniden yeme davranışına yönelirler. Yeme süreçlerinde duygusal ihtiyaçlar oldukça önem taşımaktadır. Bu nedenle duygusal ihtiyaçların anlaşılması, görülmesi, karşılanması tedavi sürecinde yardımcı olacaktır.
Yeme Bozukluklarının Tedavisi:
Yeme bozukluklarının tedavisi, multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmalı ve bireyin özel ihtiyaçlarına göre uyarlanmalıdır.
Yemek ile kurulan ilişki, bireyin geçmiş yaşantıları, genetik faktörleri, çevresel faktörler vb. bir arada değerlendirilerek kişinin ihtiyaçlarına en uygun planlama uzman eşliğinde yapılmalıdır.
Psikoterapi sürecine ek olarak yeme bozuklukları konusunda deneyimli bir diyetisyenden destek almak sürece olumlu katkıda bulunacaktır.
Tüm bunların yanısıra yaşam tarzı değişiklikleri, tedavi noktasında bütüncül yaklaşım sergileyerek iyilik halini gözetmek kalıcı değişimlere ulaşma noktasında destek sağlayacaktır.
*Buradaki tüm yazılanlar konu ile ilgili genel bilgi vermek amaçlıdır.
Bir durumun bozukluk olarak adlandırılabilmesi için semptomların görülme sıklığı, süresi, işlevselliği ne yönde etkilediği gibi değişkenler önem taşımaktadır.
Herkesin deneyimi kendine özgü ve kendi içerisinde değerlendirilecek dinamikler barındırır. Bu nedenlerle alanında uzman bir profesyonel eşliğinde süreçler yürütülmelidir.
Randevu almak için iletişime geçebilirsiniz.